Cynllun Cenedlaethol
Cynghorwyr Cyfreithiol
dan Hyfforddiant
Mae Cyfiawnder yn Bwysig
| Mae Cyfiawnder yn Bwysig
Mae’r hyn y mae’r llysoedd a’r tribiwnlysoedd
yn ei wneud bob dydd yn hynod bwysig. Nid
yw gwladwriaethau heb gyfiawnder yn gallu
gweithredu; mae rheolaeth y gyfraith yn un o’r
pethau sy’n ein gwneud ni’n wâr ac yn gadael i ni
fyw bywyd gan wybod bod tegwch sylfaenol i’w
gael.
Yn GLlTEF, rydym yn chwarae rhan hanfodol
wrth gynnal system gyfiawnder teg, hygyrch ac
effeithlon, gan ein bod yn gyfrifol am weinyddu’r
llysoedd troseddol, sifil a theulu a’r tribiwnlysoedd
yng Nghymru a Lloegr. Rydym bob amser yn
awyddus i recriwtio i’n tîm cyfreithiol eithriadol i
wneud gwahaniaeth. Mae Cynghorwyr Cyfreithiol,
ledled Cymru a Lloegr wedi chwarae, a byddant yn
parhau i chwarae, rhan werthfawr a hanfodol yn
ein system gyfiawnder.
2
| Beth mae Cynghorydd
cyfreithiol yn ei wneud?
Mae rôl Cynghorydd Cyfreithiol yn hanfodol i sicrhau
bod gwaith y llys yn mynd rhagddo’n esmwyth. Mae
ynadon yn farnwyr heb gymhwyso’n gyfreithwyr
sy’n cael eu tynnu o’r gymuned leol ac yn eistedd yn
wirfoddol.
Mae Llysoedd Ynadon yn delio â thua 95% o achosion troseddol, 70% o
achosion sifil a 60% o achosion teulu.
Gan nad oes gan Ynadon gefndir cyfreithiol, mae’n ofynnol i’r
cynghorydd cyfreithiol eistedd yn y llys gyda nhw i gynghori ar bwyntiau
cyfreithiol, ymarfer a threfniadaeth a chynorthwyo gyda llunio a drafftio
eu rhesymau.
Fel Cynghorydd Cyfreithiol i ynadon, chi sy’n gyfrifol am sicrhau bod y
rhai sy’n dod i’r llys, boed fel diffynnydd, dioddefwr neu dyst yn cael eu
trin yn waraidd a pharchus.
Mae gwybodaeth gyfreithiol dda a’r gallu i gyfathrebu hynny’n glir i
ynadon a defnyddwyr y llys yn hanfodol i’r llysoedd allu delio ag achosion
yn gyfiawn.
Stuart Riley - Cynghorydd Cyfreithiol dan Hyfforddiant
“Y rôl ei hun yw’r peth mwyaf heriol dwi erioed wedi ei wneud.
Mae’n bendant wedi fy ngwthio y tu hwnt i fy nherfynau, ac rwy’n ddiolchgar iawn am
hynny. Dwi’n dysgu sgil newydd bob dydd, dwi’n dysgu rhywbeth newydd bob dydd "
3
| Ffeil Ffeithiau - Cynghorydd Cyfreithiol Dan
Hyfforddiant
Hyfforddiant: 24 months
Band: EO
Math o gontract: Permanent
Cyflog: £35,335 y flwyddyn (Cenedlaethol) £40,014 y flwyddyn (Llundain)
Cymwysterau gofynnol:
Ar hyn o bryd gall ymgeiswyr fod yn astudio ar gyfer y cymwysterau priodol pan fyddant yn gwneud cais ond mae’n rhaid iddynt allu
dangos eu bod wedi cymhwyso’n derfynol pan wneir cynnig i fynd ymlaen i’w penodi. Bydd ymgeiswyr na all ddangos tystiolaeth o’r
cymwysterau cywir ar y pwynt hwnnw yn cael eu tynnu o’r broses. Rydym yn rhagweld y bydd cynigion yn cael eu gwneud ym mis
Medi 2023..
Er mwyn bod yn gymwys i wneud cais am y swydd hon, rhaid i ymgeiswyr fod wedi
Mae’r rhestr ganlynol yn adlewyrchu’r cymwysterau academaidd sydd
pasio’r cam academaidd o gymhwyster i fod yn fargyfreithiwr yng Nghymru a Lloegr,
wedi’u cymeradwyo ar hyn o bryd. Os ydych yn dal i fod yn ansicr a yw eich
neu’n gyfreithiwr yn Uwch Lysoedd Cymru a Lloegr, neu’n Gymrawd o Sefydliad
cymwysterau yn eich gwneud yn gymwys, anfonwch e-bost at:
Siartredig y Gweithredwyr Cyfreithiol (CILEX) neu Gyfreithiwr CILEX drwy fod —
LegalRecruitment@justice.gov.uk am eglurhad:
(i) wedi pasio’r arholiadau angenrheidiol; (mae enghreifftiau ohonynt wedi’u
• Y Cwrs Ymarfer Cyfreithiol (LPC) ar gyfer Cyfreithwyr, neu gymalau SQE1 a
rhestru isod)
SQE2 yr Arholiad Cymhwyso ar gyfer Cyfreithwyr ill dau; neu
(ii) wedi cael eithriad mewn perthynas â’r arholiadau angenrheidiol (mae
• Cwrs Hyfforddi’r Bar; neu’r hyn sy’n cyfateb i Fargyfreithwyr; neu
enghreifftiau ohonynt wedi’u rhestru isod) gan y corff archwilio priodol;
neu
• Diploma Proffesiynol Lefel 3 CILEx yn y Gyfraith ac Ymarfer a Diploma Lefel 6
CILEx yn y Gyfraith ac Ymarfer; neu
(iii) unrhyw gyfuniad o’r ddau.
• Diploma Llwybr Cyflym CILEx ar gyfer graddedigion ; neu’r hyn sy’n cyfateb i
Aelodaeth Graddedigion o CILEx.
(Gweler tudalennau 10 -11 am fwy o wybodaeth).
4
| Bywgraffiadau Fideo
Sganiwch y codau QR isod i wylio ein Bywgraffiadau Fideo.
Clywch gan Karnveer, sy’n trafod ei brofiad o fod yn Gynghorydd Cyfreithiol dan Hyfforddiant.
Ac oddi wrth Chris ar ei daith o fod yn Gynghorydd Cyfreithiol i’w benodiad yn Farnwr Rhanbarth.
Sganiwch y cod
Sganiwch y cod
gwyliwch stori Karnveer
gwyliwch stori Chris
Karnveer Saberwal - Trainee Legal Adviser
Y Barnwr - Barnwr Rhanbarth Llys Ynadon
5
| Beth yw natur y rôl?
“Mae’r gofynion i ddod yn gynghorydd
“Wrth ddod yn gynghorydd cyfreithiol dan
cyfreithiol yn amlweddog, byddwch yn
hyfforddiant yn y llys teulu, byddwch yn ymwneud
datblygu ac yn amlhau eich gwybodaeth
yn bennaf ag achosion yn ymwneud â phlant ac yn
gyfreithiol mewn cyfraith droseddol
darparu’r canlyniad gorau posib iddyn nhw"
a chyfraith weithdrefnol drwy gydol y
“Byddwch yn dechrau gydag achosion cyfraith breifat, yn delio â materion fel gyda
cyfnod hyfforddi o ddwy flynedd"
phwy ddylai’r plentyn i fyw, faint o amser ddylai’r plentyn hwnnw ei dreulio gyda’r
rhiant di-breswyl. Byddwch yn dechrau ar y cam ymgeisio, gan ddysgu sut i wneud
“Cyn cwblhau eich hyfforddiant gael byddwch wedi arsylwi achosion
penderfyniadau ynghylch pa lefel neu farnwriaeth y mae’r mater yn cael ei restru a
yn y llys, wedi cael eich goruchwylio mewn llysoedd cyn i chi eistedd
pharatoi’r gorchymyn angenrheidiol ar gyfer y gwrandawiad cyntaf. Byddwch hefyd
ar eich pen eich hun gydag ynadon yn cynghori ar achosion yn â
yn rhan o achosion llys, gan ddechrau gydag arsylwi a rhoi arweiniad i bartïon mewn
throseddau, o droseddau moduro mân foduro a theledu i droseddau
gwrandawiadau datrys anghydfod, annog partïon i gytuno ar delerau gorchymyn er
difrifol yr ymdrinnir â hwy yn Llys y Goron yn y pen draw.
budd gorau eu plentyn, a chynghori’r Ynadon ar faterion perthnasol yn ymwneud â’r
gyfraith ac ymarfer a’u cynorthwyo i roi eu rhesymau dros y penderfyniad maen nhw’n
Tra’n eich cefnogi yn eich hyfforddiant i fod yn gynghorydd
ei wneud.
cyfreithiol ymhen dwy flynedd, os ydych wedi cwblhau camau
academaidd eich hyfforddiant ac yn dymuno symud ymlaen i
Y cam nesaf yw ystyried gorchmynion ar faterion penodol, gorchmynion camau
gwblhau eich cymwysterau proffesiynol megis drwy gontract
gwaharddedig a gorchmynion gwarchodaeth arbennig, mae’r rhain
hyfforddi neu Gam Proffesiynol CPQ FILEX / CILEX, efallai y gallwn
gefnogi hyn hefyd yn ystod eich rhaglen hyfforddi."
Peter Curran - Uwch Reolwr Cyfreithiol
Dawn Elsbury - Rheolwr Cyfreithiol Llys Teulu
6
“Mae rôl cynghorydd cyfreithiol yn ddiddorol ac
amrywiol.""
“As a legal adviser, I am lawyer who gives advice about the law to Justices. I am not on
any particular side, my role allows me to assume the role of a judge in applying the law to
matters presented in court and ensuring that the law is being applied correctly. I facilitate
the legal decision making process by applying a structured approach, identifying legal
relevant issues that ought to be incorporated into justices’ sentencing reasons.
I am passionate about law and I feel this role is a perfect fit as it allows me to only focus
on the law rather than acting for a particular client. There is a lot of room to learn as
the law is constantly progressing. Working in the court room daily has sharpened my
negotiating skills and my ability to lead and make tough legal decisions under pressure.
The recruitment process was straightforward and thoroughly explained at every stage.
It was all conducted via Teams due covid restrictions at the time, nonetheless, it all went
smoothly. Good luck with your applications as HMCTS is a great place to work and every
day is surrounded by different learning opportunities. It is very rewarding to be part of an
organisation that strives to transform the legal justice system"
Samantha Sango - Cynghorydd Cyfreithiol dan Hyfforddiant
7
| Sut alla i ymgeisio?
Fframwaith Proffiliau Llwyddiant sy’n asesu ymddygiadau, cryfderau a photensial ymgeiswyr. Mae’r Gwasanaeth Sifil yn weithle
amrywiol a chynhwysol, ac rydym am eich helpu i ddangos eich potensial llawn drwy gydol y broses asesu. Gallwch ddod o hyd i fwy
o wybodaeth am Fframwaith Proffiliau Llwyddiant y Gwasanaeth Sifil yma - Byddwn yn profi ar ymddygiadau Lefel 2 ar y fframwaith
ar gyfer lefel EO.
Cwestiynau am ymddygiad
cyfraniad? Cofiwch gynnwys sut wnaethoch chi hynny,
deall a oes gennych gryfderau sy’n berthnasol i’r swydd.
Bydd ymddygiadau’n cael eu hasesu ar y cam ymgeisio a
a’r ymddygiadau roeddech chi’n eu defnyddio. Ceisiwch
Mae’n bwysig cofio nad oes atebion cywir nac anghywir
chyfweld. Wrth edrych ar ymddygiadau, rydym am gael
ddefnyddio “fi" yn hytrach na “ni" i esbonio’r camau a
i’r cwestiynau hyn. Peidiwch ag ymarfer eich atebion gan
dealltwriaeth o’r gweithredoedd/gweithgareddau rydych
gymeroch chi a arweiniodd at y canlyniad.
ein bod yn chwilio am eich ymateb cyntaf.
chi wedi’u gwneud yn y gorffennol a allai fod wedi arwain Canlyniadau - Peidiwch â bod yn swil am gymryd
Bydd eich cryfderau’n cael eu hasesu ochr yn ochr ag
at ganlyniad llwyddiannus. Bydd y rhinweddau sydd eu
clod am eich ymddygiad. Efallai y bydd yn ddefnyddiol
elfennau eraill y Proffil Llwyddiant er mwyn cael darlun
hangen ar gyfer y rôl yn cael eu disgrifio yn y swydd
darparu ffeithiau a ffigurau penodol. Pa ganlyniadau
mwy crwn o’ch addasrwydd ar gyfer y rôl. Bydd y swydd
ddisgrifiad a’r ffordd orau o baratoi yw cael enghreifftiau
oedd i’r camau a gymerwyd? Beth wnaethoch chi ei
ddisgrifiad yn amlinellu’r elfennau sydd eu hangen ar
o fywyd cartref neu’r gweithle wedi eu cyfleu yn
gyflawni drwy eich gweithredoedd, ac a wnaethoch chi
gyfer y rôl.
defnyddio dull STAR a amlinellir isod.
gwrdd â’ch nodau? Oedd o’n ganlyniad llwyddiannus? Os
nad oedd, beth wnaethoch chi ei ddysgu o’r profiad?
Rhestrau wrth gefn
Y dull STAR
Cadwch y rhannau “sefyllfa" a “tasg" yn fyr a
Os yw GLlTEF yn derbyn ceisiadau gan fwy o ymgeiswyr
Sefyllfa - Disgrifiwch y sefyllfa roeddech chi’n
chanolbwyntio ar y weithred a’r canlyniad. Os nad oedd
addas nag sydd gennym o swyddi gwag ar hyn o bryd,
ffeindio’ch hun ynddi. Rhaid i chi ddisgrifio digwyddiad
y canlyniad yn gwbl lwyddiannus, disgrifiwch yr hyn y
efallai y byddwn yn cadw ymgeiswyr addas ar restr wrth
neu sefyllfa benodol a pheidio â rhoi disgrifiad cyffredinol gwnaethoch ei ddysgu a beth fyddech chi’n ei wneud
gefn am 12 mis ar gyfer unrhyw swyddi Cynghorydd
o’ch swydd/sgiliau
yn wahanol y tro nesaf. Gwnewch yn siŵr eich bod yn
Cyfreithiol dan Hyfforddiant yn y dyfodol y gellid eu
Tasg - Rydyn ni eisiau deall pa dasg roedd yn rhaid
canolbwyntio ar eich cryfderau.
cynnig i ymgeiswyr ar restr wrth gefn heb iddynt orfod
i chi ei chwblhau a pham. Dywedwch wrthym beth
ail-ymgeisio.
wnaethoch chi geisio ei gyflawni o’r sefyllfa y cawsoch
Cwestiynau cryfderau
eich hun ynddi..
Wrth edrych ar eich cryfderau a’ch galluoedd, rydym am
Gweithredoedd - Beth wnaethoch chi? Byddwn
ddarganfod a ydych chi yn gweddu i’r sefydliad/swydd.
Cyfeiriwch at yr hysbyseb swydd am fanylion
yn chwilio am dystiolaeth o’r hyn wnaethoch chi, sut
Byddwn ni’n edrych ar yr hyn rydych chi’n mwynhau ei
pa ymddygiadau fydd yn cael eu profi ar gamau
wnaethoch chi hynny a pham. Cadwch y ffocws arnoch
wneud a’r hyn rydych chi’n ei wneud yn dda ac yn aml.
ymgeisio a chyfweld
chi; Pa gamau penodol gymeroch chi a beth oedd eich
Yn ystod eich cyfweliad, gofynnir cwestiynau er mwyn
8
9
Telerau, amodau a buddion
Datblygiad personol
Trefniadau Gwaith
Lles staff
Beth bynnag yw eich rôl, rydym yn cymryd eich gyrfa
Mae’r rôl hon ar gael am amser llawn fodd bynnag gellir Gweithio hyblyg gan gynnwys gweithio rhan amser neu
a’ch datblygiad o ddifrif ac am eich galluogi i adeiladu
ystyried ceisiadau am drefniadau gweithio rhan amser
gweithio yn ystod y tymor a mynediad at Gynlluniau
gyrfa lwyddiannus iawn gyda’r Adran a’r Gwasanaeth
neu hyblyg yn ddarostyngedig i anghenion busnes.
Gweithio Hyblyg sy’n eich galluogi i amrywio eich
Sifil ehangach. Mae’n hanfodol bod gan ein gweithwyr y
diwrnod gwaith cyn belled â’ch bod yn gweithio
sgiliau cywir i ddatblygu eu gyrfaoedd a wynebu’r heriau
Pensiwn
cyfanswm eich oriau
sydd o’n blaenau.
Mae eich pensiwn yn rhan werthfawr o’ch pecyn
Absenoldeb mamolaeth a thadolaeth hael (polisi i
Yn GLlTEF byddwch yn elwa o adolygiadau perfformiad
buddion.
weithwyr newydd o 5
a datblygu rheolaidd i sicrhau bod y datblygiad hwn yn
Rydym yn darparu cynllun pensiwn cyfrannol cystadleuol Ebrill 2018): Mae’r llywodraeth wedi cyflwyno’r Cynllun
parhau. Fel un o weithwyr y Gwasanaeth Sifil, bydd
y gallwch ymuno ag ef cyn gynted ag y byddwch yn
Gofal Plant Di-dreth (TFC), fel y gall rhieni sy’n gweithio
gennych hawl i ystod fawr o fuddion.
cael eich penodi, a lle byddwn yn gwneud cyfraniad
agor cyfrif gofal plant ar-lein ac am bob £8 y maen nhw’n
sylweddol at gost eich
Amrywiaeth, Cynhwysiant a Chydraddoldeb
ei dalu i mewn, mae’r llywodraeth yn ychwanegu £2, hyd
pensiwn. Hefyd, bydd eich cyfraniadau yn dod allan o’ch at uchafswm o £2000 y flwyddyn ar gyfer pob plentyn
Mae’r Gwasanaeth Sifil yn gwerthfawrogi ac yn cefnogi ei cyflog cyn cymryd unrhyw dreth
neu £4000 i blentyn anabl. Mae rhieni wedyn yn
holl weithwyr Er enghraifft, mae gennym rwydweithiau
defnyddio’r arian i dalu am ofal plant cofrestredig.
staff cryf a rhagweithiol, polisïau arbennig ar gyfer
Mewn achosion eithafol fel salwch neu farwolaeth cyn
apwyntiadau ysbyty, addasiadau rhesymol a roir ar waith ymddeol, bydd eich pensiwn yn dal i ddarparu buddion
Efallai y bydd gweithwyr presennol yn gallu parhau i
ar gyfer y rhai sydd eu hangen a rhaglenni amrywiaeth
gwerthfawr i chi a’ch teulu. Am fwy o fanylion, ewch i
hawlio talebau gofal plant, felly gwiriwch sut y byddai’r
talent i helpu pawb waeth beth fo’u cefndir, i gyflawni eu https://www.civilservicepensionscheme.org.uk
polisi’n gweithio i chi yma.
potensial.
Lwfans Gwyliau Blynyddol a Gŵyl y Banc hael
Hyfforddiant a Datblygu
Tymor Apwyntiad
25 diwrnod o wyliau blynyddol ar eich penodi, i 30
Mae’r Adran yn cynnig swyddi diddorol mewn gwaith
Parhaol
diwrnod ar ôl 5 mlynedd o wasanaeth. Mae hyn yn
sydd wir yn bwysig. Mae’r swyddi hyn yn cael effaith
ychwanegol at 8 diwrnod o wyliau cyhoeddus.
uniongyrchol ar ansawdd gwasanaethau cyhoeddus.
Lleoliad
Ychwanegir un diwrnod arall at hyn a elwir yn ddiwrnod
Gall ein rolau gynnig boddhad mawr o ran swydd. Mae
Amrywiol - Drwy’r wlad. Bydd disgwyl ichi deithio ar
braint ac a elwid gynt yn ben-blwydd y Frenhines.
llawer o gyfleoedd i ddatblygu a symud ymlaen yn yr
draws y rhanbarth a gallai lleoliad sylfaenol newid o fewn
Adran ac ar draws y Gwasanaeth Sifil ehangach
rhanbarth oherwydd anghenion busnes.
Gyda mamolaeth, tadolaeth ac absenoldeb rhieni
cystadleuol rydym hefyd yn cydnabod pwysigrwydd
Er mwyn creu sefydliad mwy medrus ac unedig, mae’r
cydbwysedd da rhwng bywyd a gwaith ac yn cynnig
Gwasanaeth Sifil yn datblygu 10 maes arbenigedd
gweithio’n hyblyg ac dull o weithio sy’n hwyluso pethau i
penodol.
deuluoedd.
10
Mae swyddogaethau traws-lywodraethol yn darparu
Tocyn Tymor a Benthyciad Beic
gwasanaethau proffesiynol a chefnogaeth i adrannau ac
Benthyciadau di-log sy’n eich galluogi i ledaenu cost
yn ychwanegu at y 25 proffesiwn cydnabyddedig o fewn
tocyn tymor teithio blynyddol neu feic newydd.
y Gwasanaeth Sifil.
Rydym hefyd wedi ymrwymo i fuddsoddi yn ein staff
Telerau ac Amodau wedi’u moderneiddio
ac rydym yn cynnig amrywiaeth o gyfleoedd hyfforddi
Bydd Gweision Sifil a benodir drwy ddyrchafiad yn
a mentora yn y gwaith a phum diwrnod gwarantedig o
mabwysiadu telerau ac amodau’r Gwasanaeth Sifil
ddysgu’r flwyddyn.
wedi’u moderneiddio a ddaeth i rym o 1 Gorffennaf 2013.
Oriau dan gontract
Bydd y Gweision Sifil presennol a benodir drwy
drosglwyddo ar yr un lefel yn cadw y telerau a’r amodau
Mae eich oriau contract yn 37 awr heb gynnwys saib
presennol.
amser cinio.
Bydd gofyn i chi weithio’r oriau hynny dros bum niwrnod,
gan gynnwys dydd Sadwrn a Gwyliau Cyhoeddus ac
oherwydd natur y swydd hon efallai y bydd gofyn i chi
weithio oriau ychwanegol i alluogi’r llysoedd i gyflawni
eu tasgau a’u dyletswyddau statudol.
Gall hyn fod ar sail rota neu gallai fod yn cael ei drefnu
gan eich tîm rheoli. Fel arfer byddwch yn cael o leiaf
wythnos o rybudd os bydd gofyn i chi weithio ar ddydd
Sadwrn neu Ŵyl y Banc ond pe bai angen busnes yn codi
efallai y cewch gyfarwyddyd heb rybudd o’r fath.
Addasiadau Rhesymol
Os oes angen unrhyw addasiadau rhesymol i’n proses
recriwtio, rhowch wybod i’r rheolwr recriwtio. Mae
enghreifftiau
o addasiadau’n cynnwys darparu dogfennau mewn print
bras neu braille neu ganiatáu mwy o amser ar gyfer
cyfweliad
11
Gwefan Gyrfaoedd GLlTEF
Ni yw GLlTEF
Gyrfaoedd GLlTEF ar y
Dysgwch fwy am GLlTEF, ein gwerthoedd
Sganiwch y QR isod i weld beth sy’n gwneud
cyfryngau cymdeithasol
a’r swyddi sydd ar gael ar:
gweithio i GLlTEF yn werth chweil:
Yma mae’r wybodaeth ddiweddaraf
am yrfaoedd GLlTEF :
HMCTSjobs.co.uk
@HMCTScareers